Romeinse Limedspad: Hazerswoude-Rijndijk - Leiden

Romeinse Limedspad: Hazerswoude-Rijndijk - Leiden Woensdag 15 februari 2023

Het is hoog tijd om het wandelen weer echt op te pakken. De afgelopen twee maanden liepen we af en toe een wandelingetje door de Haagse parken en duinen, maar vandaag willen we het Romeinse Limespad weer echt beetpakken. Tram en bus brengen ons naar de galgweg ten zuiden van Hazerswoude-Rijndijk. Vanaf de bushalte heb ik een aardig uitzicht op de 'rooie molen', waar ik even een plaatje van schiet. De volgende bus komt aanrijden, ziet twee mensen bij de bushalte staan, en stopt zodat we kunnen instappen. Misverstandje.

We lopen dit stukje tegen de richting in, terug naar Leiden, omdat we het bustraject eerst willen doen. We volgende Vierheemskinderenweg richting westen. Het is lekker weer, zonnig, wat bijna een voorjaarsidee geeft, alleen de temperatuur is nog aan de lage kant. In de berm bloeit wat raapzaad, en de hele wandeling is meer vogelgebied dan bloemenweide. Jammer dat de verrekijker ontbreekt.

We passeren een 'vogelkijkbult', een bult in het landschap met een vogelkijkscherm er boven op. We zien een aantal watervogels, maar waarom zouden we vanaf een scherm kijken als we gewoon door het gebied kunnen wandelen? Gelukkig is het nog geen 15 maart, dan gaat het gebied als proef in het broedseizoen helemaal op slot. De beheerders willen kijken of de weidevogels dan dichter bij het wandelpad durven te broeden.

Aan de andere kant van het gebied eten we op een bankje onze meegebrachte boterhammen. Een tweetal wandelaarsters komt ons gezelschap houden.

We wandelen verder richting Zoeterwoude-dorp. De route is prima aangegeven. Een keer is het wel even goed opletten, bij de plaats waar we bij kp35 het weiland ingaan. We steken een paar leuke smalle houten bruggetjes over. Na een stuk betonpad door twee weilanden is het even goed kijken hoe het pad verder gaat, ook omdat het niet altijd duidelijk is hoe we de hekken moeten passeren. Maar we komen zonder kleerscheuren in Zoeterwoude Dorp aan. Hier is het een kwestie van alsmaar rechtdoor. Na de A4 passeren we een groot klooster, waarna een fiets annex wandelpad ons bij het einde van de kaart brengt.

Bij station Leiden Lammeschans trakteren we onszelf op een vietnamese loempia. Met de trein terug naar Den Haag.

Gedaan: Katwijk - Galgweg, 35,7 km
Vandaag gelopen: 35,7-25=10,7 km

Romeinse Limespad, Galgweg - Leiden Lammenschansbrug

Woensdag 15 februari 2023

Het is hoog tijd om het wandelen weer echt op te pakken. De afgelopen twee maanden liepen we af en toe een wandelingetje door de Haagse parken en duinen, maar vandaag willen we het Romeinse Limespad weer echt beetpakken. Tram en bus brengen ons naar de Galgweg ten zuiden van Hazerswoude-Rijndijk. Vanaf de bushalte heb ik een aardig uitzicht op de 'rooie wip', waar ik even een plaatje van schiet. De volgende bus komt aanrijden, de chauffeur ziet twee mensen bij de bushalte staan, en stopt zodat we kunnen instappen. Misverstandje.

We lopen dit stukje tegen de richting in, terug naar Leiden, omdat we het bustraject eerst wilden doen. We volgende vierheemskinderenweg richting westen. Het is lekker weer, zonnig, wat bijna een voorjaarsidee geeft, alleen de temperatuur is nog aan de lage kant. In de berm bloeit wat raapzaad, en de hele wandeling is meer vogelgebied dan bloemenweide. Jammer dat de verrekijker thuis ligt.

We passeren een 'vogelkijkbult', een bult in het landschap met een vogelkijkscherm er boven op. We zien een aantal watervogels, maar waarom zouden we vanaf een scherm kijken als we gewoon door het gebied kunnen wandelen? Gelukkig is het nog geen 15 maart, dan gaat het gebied als proef in het broedseizoen helemaal op slot. De beheerders willen kijken of de weidevogels dan dichter bij het wandelpad durven te broeden. We passeren kleine zwanen, gewone wilde eenden, smienten, een blauwe reiger en een witte reiger, die ik voor een koereiger aanzie en Jos voor een zilverreiger. Thuisgekomen moet ik toegeven dat ze gelijk heeft.

Aan de andere kant van het gebied eten we op een bankje onze meegebrachte boterhammen. Een tweetal wandelaarsters komt ons gezelschap houden. Ze hebben op wandelnet zelf een route uitgestippeld, met boerenpaden. Ze praten er enthousiast over.

We wandelen verder richting Zoeterwoude-dorp. De route is prima aangegeven. Een keer is het wel even goed opletten, bij de plaats waar we bij kp35 het weiland ingaan. We steken een paar leuke smalle houten bruggetjes over. Na een stuk betonpad door twee weilanden is het even uitzoeken hoe het pad verder gaat. Verderop is het niet altijd duidelijk is hoe we de hekken moeten passeren. Maar we komen zonder kleerscheuren in Zouterwoude Dorp aan. Hier is het een kwestie van alsmaar rechtdoor. Voorbij de A4 passeren we een groot klooster, waarna een fiets annex wandelpad ons bij het einde van de kaart brengt.

Bij station Leiden Lammeschans trakteren we onszelf op een vietnamese loempia. Met de trein terug naar Den Haag.

Gedaan: Katwijk - Galgweg, 35,7 km
Vandaag gelopen: 35,7-25=10,7 km

Romeinse Limes pad, variant A, Leidschendam - Leiden

Romeinse Limes pad, variant A, Leidschendam - Leiden Woensdag 18 januari 2023

In Leidschendam beginnen we de wandeling met een koffie en thee bij "Old Fashion", het gezellige tentje waar we het vorige traject afsloten. We zijn een van de eerste gasten, maar al snel stromen er mensen binnen. Buiten bekijken we even een standbeeld van de Damwachters, die hier bij de dam in de Vliet de wacht hielden. Op deze plaats was namelijk een dam in de Vliet aangebracht, zodat passagiers hier moesten overstappen.

We lopen onder een stralend zonnetje langs de oostelijke oever van de Vliet. Eerst passeren we de grote Petrus en Pauluskerk, daarna een houtzaagmolen met als naam "de salamander". We slaan rechtsaf en volgen een fietspad tussen de weilanden door. Bij wandelknooppunt 65 slaan we linksaf. Volgens het boekje moeten we hier een 'gravelpad' langs het fietspad volgen. In mijn ogen gewoon een grindpad. Maar ja, dat 'gravel' klinkt natuurlijk beter dan 'grind'. Het gras trekt zich niets van de mooie naam aan en groeit er gewoon overheen. In de berm van de dijk steken fluitenkruid, boterbloem en aronskelk optimistisch hun bladeren boven de grond uit.

Rechts van ons ligt een golfterrein. Daarna krijgen we een waterplas, de Starrevaart. We hadden onze verrekijker mee moeten nemen. Dat idee wordt na een 'laarzenpad' nog sterker wanneer we langs de vogelplas Starrevaart lopen.

Het is relatief zwaar lopen over het gras. Het geluid van het verkeer op de A4 weerkaatst over het water naar ons toe. We volgen een klein stukje dijk en lopen dan langs de oostoever van de Vlietlanden, een grote plas. Is deze plas ontstaan door turfwinning, of is deze ouder? Zouden de Romeinen over de plas gevaren hebben in plaats van het Vliet kanaal dat nu ten westen hiervan stroomt? We zien de hele weg geen Romeinse geschiedenis. Jammer. Wat we wel zien, zijn watervogels: Nonnetjes, Fuut, Zwarte zwaan, en aalscholvers.
Wist u trouwenbs dat zwarte zwanen als fictief werden beschouwd totdat ze in Australie werden ontdekt?

De buienradar had een droge dag voorspeld, maar we zien toch een aantal donkere luchten passeren. Even later krijgen we gezelschap van een paar lichte hagelkorrels. We lopen door een parkje, waar de bewegwijzering voor verbetering vatbaar is. Toch komen we zonder problemen weer bij de Vliet terug. Deze volgen we tot de brug bij Leiden Lammeschans, waarna we de trein terug naar Den Haag nemen.

Afgerond: Variant A1, 18,1km.

GR5 - Vlaanderen: Vleet - hoekseweg

De wandeling van vandaag stelt qua afstand niets voor. We willen het laatste stukje van kaart 3 lopen, hooguit 1,5 kilometer. We parkeren op de Schoeliebergseweg. Het zou droog worden, maar het heeft de hele rit vanuit Den Haag geregend en daar gaan de wolken ijverig mee door. Door de regen lopen we naar de Voorstehoevestraat. Daar tegenover lopen we de grasweg in. Links van ons ligt weiland, rechts akkers. Een informatiebord vertelt ons dat er aan deze buurtweg onderhoud gepleegd zal worden. Bij de asfaltweg keren we terug. Van de route naar de auto is langer dan de wandeling zelf. We hadden beter in Huijbergen bij het klooster of langs de Staartsestraat kunnen parkeren. Maar ja, dat is achteraf wijsheid.

Romeinse Limes pad, variant A, Voorburg - Leidschendam

Zaterdag 26 noivember 2022

In Voorburg stappen we bij de Geestbrug uit bus 23. Vandaar pikken we gemakkelijk het pad op. Al snel lopen we het Arentsburghpark in. Vanochtend hebben we een filmpje gekeken en ik meen de vijver te herkennen, de plaats waar vroeger een Romeins badhuis stond. Verderop in dit park zien we verschillende informatiepanelen over de geschiedenis van Municipium Aelium Cananefatium, na een bezoek van keizer Hadrianus hernoemd in Forum Hadriani. Forum is marktplein, en de keizer had de stad tijdens zijn bezoek marktrechten gegeven. Het was de meest noordelijk gelegen Romeinse stad (municipium) op het vasteland van Europa. Alleen in Groot-Brittanie waren meer noordelijk gelegen steden. Er was ook een haven, maar die zien wij met onze leken-ogen niet in het huidige landschap terug. Er moeten hier ook ergens sporen van de Romeinse stadsmuur in een straat zichtbaar zijn, maar ik zoek er tevergeefs naar. De bomen in het park tooien zich in prachrige herfstkleuren.

Na het park lopen we over het terrein van het vroegere Diakonessen ziekenhuis. Verderop komen we bij Landgoed Middenburg, woonplaats van Constantijn Huygens, een rustig landgoed. We wandelen verder, door het centrum van Voorburg. De Herenstraat is een gezellige winkelstraat, waar de grote winkelketens ontbreken. Ik vind dat heerlijk: al die speciaalzaakjes gedreven door gewone winkeliers. Een aantal terrasjes completeren de gezelligheid. Oude panden uit verschillende eeuwen complementeren de gezellige sfeer.

We volgen het pad door een stukje langs de Vliet te lopen. Hoe het kanaal van Corbulo precies heeft gelopen is niet duidelijk, maar volgens een aantal kaarten liep het langs de huidige Vliet, soms iets ten oosten, soms iets ten westen.

We komen terug op de Prinses Mariannelaan, het verlengde van de Herenstraat. Er is een gezellige markt en we trakteren onszelf op wat grote kaasstengels. Niet gedkoop, wel lekker. Rechts van ons, tussen de Prinses Mariannelaan en de Vliet, liggen een aantal buitenhuizen. Via de spoorbrug steken we de Vliet over. Daarna lopen we langs het water naar Leidschendam.

Leidschendam ken ik vooral als verzameling flats, ergens in de 2e helft van de 20e eeuw neergezet. Maar dit is oud-Leidschendam, een stukje dat ik me niet kan herinneren. Een winkeletalage staat propvol oude antiquiteiten. Aan de westkant drinken we wat in brasserie 'Old Fashion'. Leuk tentje, van harte aanbevolen!

Gedaan: 6,5 van de 18,1 km

Romeinse Limespad: Rijn-Schiekanaal - Lammenschansbrug

Donderdag 11 november 2022
We stappen uit bij Station Lammeschans. Via de Lammeschansweg lopen we naar de Lammeschansbrug en steken daar het Rijn-Schiekanaal over. Die loopt verder als de Vliet naar het zuiden. De Vliet is een oude waterweg, die als het Kanaal van Corbulo omstreeks 50 na Christus werd gegraven.

De Romeinse historicus Tacitus schrijft het volgende over de Gracht van Corbulo (Annales XI,20):

Ut tamen miles otium exueret, inter Mosam Rhenumque trium et viginti milium spatio fossam perduxit, qua incerta Oceani vitarentur. Om zijn soldaten bezig te houden, groef hij [Corbulo] een kanaal van 23 mijl tussen de Maas en de Rijn, om zo de gevaren van de oceaan te vermijden.

Het is dus volkomen terecht dat er een nevenpad van het Limespad langs dit kanaal naar het zuiden loopt, maar dat stellen we uit tot een andere keer. Vandaag nemen we genoegen met een bescheiden traject, het stuk van de brug naar het nagemaakte Romeinse legerkamp in park Matilo. Daar raakten we de vorige keer het spoor bijster. Ook nu is het af en toe zoeken naar bordjes, terwijl we de andere kant uit lopen.

Park Cronesteijn is geen slecht park. We genieten van de betrekkelijke rust en het groen. De hulst staat hier en daar in bloei. Een aantal bladeren hebben het typische patroon van een bladmineerder, dat zal wel de hulstvlieg (Phytomyza ilicis) zijn. We komen bij het gerestaureerde Romeinselegerkamp, waar we tevreden een boterhammetje wegkauwen onder een grijze lucht met af en toe een bleek zonnetje. En dan terug naar huis.

Gedaan: Katwijk - Lammenschansbrug 25 km.

Romeinse Limespad: Leiden - Rijn-Schiekanaal

Donderdag 6 oktober 2022
Een van de prettige dingen van 'wandelen in de buurt' is dat het met het OV in redelijke tijd te bereizen is. Vanuit Leiden Centraal Station lopen we over de Rijnsburgerweg terug naar het parkje waar we vorige week gestopt waren. Hier voert de route ons door park Leidse Hout en over het landgoed Oud Poelgeest. Het kasteel is rond 1640 opgebouwd en nog steeds in dezelfde stijl.

Jammer genoeg in de knopige ooievaarsbloem bijna uitgebloeid. Op een stenen paadje komen we een stel tegen dat vandaag de route af wil ronden. Ze verzekeren ons dat we langs de route tot Nijmegen nog veels moois zullen tegen komen. Via een molen lopen we terug richting station. De doorgang door het Poortgebouw is wegens restauratiewerk afgesloten. Jammer. Leiden zit vol herinneringen uit mijn studietijd, maar ik kan me niet herinneren dat ik ooit door dit poortgebouw gelopen heb.

In het oude centrum lunchen we op het terrein van het Volkenkundig museum. Jos en ik spreken af dat we hier nog een keer naar toe gaan. Datzelfde geldt voor het RMO, het Rijksmuseum voor Oudheden, dat volgens het boekje een ruime verzameling voorwerpen uit de Romeinse tijd bevat.Volgens het wandelboekje moet er een Romeins castellum vlak naast de Pieterskerk hebben gelegen, maar we vinden er geen herinneringsplakkaat of zo aan.

We wandelen een klein stukje langs de Oude Rijn, om verder rustig langs de Nieuwe Rijn te wandelen. We volgen zonder veel problemen de stickers. Het Matilopark bevat een leuke reconstructie van het Romeinse castellum dat ooit op deze plek stond en dat met een ruime laag aarde is afgedekt. Eenvoudig en erg overzichtelijk.

Hierna raken we het spoor bijster. Het stel dat we eerder tegen kwamn had ons hier al voor gewaarschuwd. We schuiven het probleem door naar een volgende wandeling. Op station Lammenschans nemen we de trein terug naar Den Haag.

Gewandeld: Katwijk a. Zee - Rijn-Schiekanaal, 24 km.

Romeinse Limespad: Katwijk - Leiden

Donderdag 29-9-2022

Buslijn 431 brengt ons snel en comfortabel van station Leiden Centraal naar het centrum van Katwijk aan Zee. Vandaar is het niet ver om langs de boulevard naar de buitenwatering te lopen.

Hier mondt de Oude Rijn uit in de Noordzee. De Oude Rijn was de noordgrens van het Romeinse Rijk. De Oude Rijn bood de Romeinen een goede mogelijkheid om de castellums langs de grens over het water te bevoorraden.

We wandelen over de boulevard terug naar het zuiden. Langs het schelpenpad groeien blauwe zeedistel, duinaveruit, zandkool en zeeraket.

Bij de Oude Kerk van Katwijk verlaten we de boulevard en duiken het oude centrum in. Katwijk heeft een levende kerk. De oude kerk is de plaats voor de jaarlijkse mannenzang, waar meer dan 1500 mannen uit allerlei kerken samenzingen.

Tussen de hofjes raken we even het pad kwijt, maar vinden het snel terug. Daarna is het pad goed bewegwijzerd tot we oversteken naar de begraafplaats. Hier raken we echt de draad kwijt. Gelukkig vinden we de weg weer snel terug. Maar wanneer we verderop langs de begraafplaats lopen, gaat het opnieuw mis. Pas in de duinen is de route weer helder.

We wandelen een stuk langs de Oude Rijn. De Oude Rijn was in de Romeinse tijd een belangrijke rivier, in onze tijd is daar weinig van over.

Met een leuk pontje steken we in Valkenburg over naar de zuidelijke oever. We bellen en de veerman steekt speciaal over om ons op te halen en over te zetten. Op het plein was vroeger een castellum. Een informatiebord en een romeinse pilaar herinnert ons hieraan.

Over een fiets- en wandelbrug keren we terug naar de noordelijke oever. We maken een praatje met een stel dat ook vandaag het Limespad begonnen is te wandelen. Ze willen een dagje in Leiden blijven. Zij hadden dezelfde problemen met de route als wij. We wandelen door tot de Rijnsburgerweg, en volgen deze naar het station in Leiden, waar we de trein naar huis nemen.

Gedaan: Katwijk - Leiden, 12 km.

Biesboschpad: Stadspolders - Kop van 't Land.

Donderdag 22-9-2022

We parkeren bij camping 't loze vissertje. Die is gesloten, maar de parkeerplaats bij het kleie jachthaventje is heel handig. Het is prachtig weer wanneer we over een smal grintpaadje over de dijk langs het Wantij volgen. Zonnig, niet te heet en niet te koud.

Links van ons verbergt een oerwoud van riet, wilgen, reuzenbalsemien en andere planten het Wantij aan ons gezicht. Rechts van ons is een woonwijk. Iemand heeft twee leuke boomhutten in een van de wilgen gebouwd. Ik wens de jongens en meiden hier veel plezier. Af en toe is er een paadje open dat naar het Wantij loopt.

De route volgt het oerwoud onder aan de dijk. Aan het eind volgen we een graspad naar rechts. In de berm groeit en bloeit o.a. knoopkruid, heelblaadjes en wilde cichorei.

Bij het pontje steken we over. Bushalte "Brabantse oever" laat ons weten dat we 4 keer per dag een schoolliner hebben. Twee keer naar Dordrecht en twee keer naar Werkendam. half acht, half negen, half vier en vijf uur. Dat wordt met 17 kilometer wandelen nog een uitdaging. Maar dwars door de Biesbosch lijkt ons welk het mooiste stuk van de route.

Gedaan: Geertruidenberg - Kop van 't Land 81 kilometer.
Te gaan: 169-81 = 88 km.

Pelgrimspad 1: Drunen - de Rustende jager

Maandag 12-9-2022

De buurtbus en een lijndienst brengen ons van Biezenmortel naar Drunen. We hebben mazzel, want eigenlijk was er een overstaptijd van een half uur in Den Bosch, maar de 2e bus heeft een paar minuten vertraging, waardoor we maar een paar minuten hoeven te wachten.

Vanaf de bushalte is het maar een paar minuten lopen naar de route. We lopen langs een buitenwijk. Na een afgraving zijn we wat te optimistisch, waardoor we een mooi stuk van de route missen. Twee kilometer langs een kanaal is niet heel inspirerend, maar de kilometers stappen wel makkelijk weg.

Na een brug lopen we eindelijk de Loonse en Drunense Duinen in. We passeren een paar grote witte grazende runderen. Wat voor soort rund het is, is me niet duidelijk. Als u het weet, stel ik een opmerking hieronder op prijs.

Er staat weinig in bloei. De gewone hennepnetel, ja. Het najaar is begonnen, we zien een prachtige oranjebruine zwavelzwam. We wandelen vrolijk verder. Het zand en de heide zijn mooi, ook omdat we een heerlijk zonnetje hebben.

Bij restaurant "de rustende jager" rusten we uit en trakteren we onszelf op thee en koffie met wat lekkers. Route volledig gelopen.